La EROSKI Fundazioak aurkeztu du “¿Nola jaten dugu? Elikagaien eta edarien kontsumoaren analisia nutrizio-ikuspegitik” azterlana, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren (MAPA) Kontsumo Panelaren datuetan oinarrituta, 2022 eta 2024 artean. Azterlanak erakusten du elikagai osasungarrien batez besteko kontsumoa (Elikadura Piramidean jasotakoak) ez dela iristen nutrizio-gomendioetara: egunean gutxienez bost anoa fruta eta barazki, astean lau anoa arrain eta lekale, eta astean bost anoa fruitu lehor.

Espainiako etxeetan fruta eta barazkien kontsumoa gomendatutakoaren %65era iristen da, fruitu lehorrena %50era ez da heltzen, eta lekaleena %27an geratzen da. Arraina, dieta osasungarri baten adierazle nagusietakoa, gomendatutako kontsumoaren %61ean dago, eta horrek elikadura-eredu desorekatu bat eta hobekuntza-eremu zabalak erakusten ditu.

Azterlanak agerian uzten du, azken urteetan osasunarekiko eta nutrizioarekiko kezka handitu bada ere, oraindik tarte bat dagoela asmoaren eta benetako praktikaren artean. Gomendatutako kontsumoko elikagai nagusiek (frutak eta barazkiak, fruitu lehorrak, lekaleak eta arraina) %73,5 osatzen dute guztizko bolumenean, eta noizean behin kontsumitzen diren edo gomendatuak ez diren produktuek %26,5 (eta %29,5 gastuan), hala nola produktu prozesatuak, snackak, gozokiak edo edari alkoholdunak. Nahiz eta elikagai osasungarrien kontsumoaren portzentajea ez den kezkagarria, aurrerapena moderatua da (+0,32 puntu portzentual azken bi urteetan) gomendioen %100era iristeko.

2022 eta 2024 artean, astean hainbat anoatan kontsumitu beharreko elikagai batzuek (fruitu lehorrak eta lekaleak) kiloetan duten presentzia handitu dute (+0,32 pp), baina gastuan ez (-0,25 pp), inflazioaren eraginez. Beste elikagai batzuek, berriz, presentzia galtzen dute saskian (frutak eta barazkiak, olioa, esnekiak eta arraina). Haragiak, bereziki prozesatuak, presentzia handiagoa hartzen du. Azterlanak erakusten du, halaber, erosketako pertsonako batez besteko gastua %11 handitu dela, baina kontsumitutako bolumena %2 jaitsi dela, prezioen egokitzapena dela eta. Hala ere, analisiak erakusten du osasuntsuago jatea ez dela garestiagoa, elikagai osasungarrien kilo-prezioa gomendatzen ez direnenarena baino txikiagoa baita.

Lurraldeen arteko desberdintasunak elikadura-ohituretan

Lurraldeen arteko aldeak esanguratsuak dira, nahiz eta autonomia erkidego batek ere ez dituen guztiz betetzen EROSKI Fundazioak aztertutako lau elikagai osasungarrien kategoriak. Nafarroa eta Euskal Autonomia Erkidegoa dira elikadura-ohitura orekatuenak dituztenak. Bi erkidegoetan, eguneroko eta maiz kontsumitzen diren elikagaiek saskiaren %80 inguru osatzen dute (Nafarroan %79,9 eta EAEn %78,8), estatuko batez besteko %73,5aren gainetik. Ondoren datoz Gaztela eta Leon, Aragoi eta Katalunia, %74-%77 artean.

Tarteko talde batean daude Galizia, Asturias, Errioxa eta Kantabria, adierazle onak mantentzen dituztenak, nahiz eta azken hiru horiek 0,7 eta 1 puntu artean galdu duten 2022arekiko. Bestalde, Madril, Extremadura, Gaztela-Mantxa, Balear Uharteak eta Andaluzia hobekuntza bidean daude, +0,5 eta +2 puntu artean, baina oraindik batez bestekoaren azpitik (%70-%73,4). Azkenik, Valentziako Erkidegoa, Kanariak eta Murtzia dira egoerarik zailena dutenak; Murtzian elikagai osasungarriek dietaren %69,6 besterik ez dute osatzen, eta eguneroko elikagaiek %40,8, baliorik baxuenak.

Azterlanak erakusten du, halaber, erosketa eta kontsumo ereduek aldaketak izan dituztela. Osasuna eta ongizatea gero eta garrantzitsuagoak diren arren, inflazioak eta testuinguru ekonomikoak baldintzatzen dituzte etxeen erabakiak. Datuen arabera, erosketaren nahasketa egokitzen ari da prezio baxuagoko edo osaera desberdineko produktuetara, baina ez dago hobekuntza nabarmenik saskiaren nutrizio-kalitatean.

“Azterlanak erakusten du espainiarrak gero eta informatuago gaudela nutrizioari buruz, baina oraindik zaila zaigu ezagutza hori eguneroko ohituretara eramatea. Badakigu zer jan beharko genukeen, baina ez dugu beti praktikan jartzen. Horregatik, erronka da hori errazago eta naturalki egitea, elikadura zaintzea eguneroko errutinaren parte bihurtzea. EROSKI Fundaziotik elikadura-hezkuntza pertsonengana hurbiltzeko eta bizimodu osasuntsuago eta orekatuago baterantz laguntzeko lan egiten dugu”, adierazi du Alejandro Martínezek, EROSKI Fundazioko zuzendariak.

 

EROSKI FUNDAZIOARI BURUZ

EROSKI Fundazioa EROSKIk 1997an bultzatutako ekimena da, gizarteari ekintza sozialeko ekimen ugari helarazteko helburuarekin, batez ere ikerketa, berrikuntza, sustapena, hezkuntza eta kontsumitzaileen zein ingurumenaren babesa ardatz hartuta, elikadura eta bizimodu osasungarriak sustatuz; horrela gizarte justuago, solidarioago eta kohesionatuago bat bultzatuz, betiere interkooperazioa jardunaren ardatz gisa.