La Fundación EROSKI presentou o estudo “Como comemos? Análise do consumo de alimentos e bebidas desde unha perspectiva nutricional”, elaborado a partir dos datos do Panel de Consumo do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación (MAPA) entre 2022 e 2024. O estudo revela que a cantidade media de consumo de alimentos saudables (incluídos na Pirámide Alimentaria) non alcanza as recomendacións nutricionais: un mínimo de cinco racións diarias de froitas e hortalizas, catro racións semanais de peixe e legumes e cinco racións semanais de froitos secos.

A media de consumo de froitas e hortalizas nos fogares españois alcanza o 65 % da cantidade recomendada, mentres que o consumo de froitos secos non chega ao 50 % e as leguminosas quedan nun 27 %. O peixe, un dos alimentos máis identificativos dunha dieta saudable, representa o 61 % da inxesta recomendada, o que evidencia un patrón alimentario desequilibrado e con amplas áreas de mellora.

O estudo pon de manifesto que, aínda que a preocupación pola saúde e a nutrición medrou nos últimos anos, existe aínda unha fenda entre a intención e a práctica real. Algúns dos alimentos de consumo máis recomendado, nos que se puxo especial foco dada a súa relevancia (froitas e hortalizas, froitos secos, legumes e peixe) representan o 73,5 % do volume total, fronte ao 26,5 % en quilos e 29,5 % de gasto de produtos de consumo ocasional ou non recomendados (produtos procesados, snacks, doces ou bebidas alcohólicas). Aínda que a porcentaxe de consumo de alimentos saudables non é alarmante, o avance é aínda moderado (+0,32 pp nos dous últimos anos) para acadar o 100 % das recomendacións nutricionais.

Entre 2022 e 2024, algúns grupos de alimentos cuxa recomendación de consumo é de varias racións á semana (como os froitos secos e as legumes) incrementaron a súa participación nos quilos consumidos (+0,32 pp) malia que non o fixeron en gasto (-0,25 pp), o que se explica polo efecto da inflación. Outros grupos de alimentos de consumo recomendado, en cambio, reducen a súa presenza na cesta (froitas e hortalizas, aceite, lácteos e peixe). A carne, especialmente a procesada, gaña presenza. O estudo tamén revela que o gasto medio por persoa no carro da compra incrementouse un 11 % durante este período, mentres que o volume total de alimentos consumidos descendeu un 2 %, reflectindo un axuste dos fogares aos prezos do mercado. A pesar diso, a análise demostra que comer máis san non é máis caro que comer menos san, xa que o prezo medio por quilo dos produtos saudables é inferior ao das categorías menos recomendadas.

Diferenzas territoriais en hábitos de consumo

As diferenzas por territorios son significativas, malia que ningunha comunidade autónoma cumpre plenamente os niveis ideais nas catro categorías de alimentos saudables que a Fundación Eroski analizou con maior énfase. Navarra e País Vasco sitúanse á cabeza cos hábitos alimentarios máis equilibrados. En ambas comunidades, os alimentos de consumo recomendado diario e frecuente representan preto do 80 % da cesta alimentaria, o 79,9 % en Navarra e o 78,8 % no País Vasco, moi por riba da media nacional do 73,5 %. Séguenlles Castela e León, Aragón e Cataluña, con valores comprendidos entre o 74 % e o 77 % de consumo de alimentos saudables, consolidando un patrón de consumo equilibrado.

Nun grupo intermedio atópanse Galicia, Asturias, A Rioxa e Cantabria, que conservan bos indicadores de alimentación saudable, aínda que as tres últimas perden entre 0,7 e 1 punto porcentual respecto a 2022. Pola súa parte, Madrid, Estremadura, Castela-A Mancha, Illas Baleares e Andalucía amosan unha posición de mellora, con aumentos de entre 0,5 e 2 puntos porcentuais no consumo de alimentos saudables respecto ao período anterior, pero aínda por baixo da media nacional, situándose entre o 70 % e o 73,4 % de peso de alimentos recomendados. Finalmente, a Comunidade Valenciana, Canarias e a Rexión de Murcia presentan os maiores desafíos. En Murcia, os alimentos saudables apenas alcanzan o 69,6 % do total da dieta e só o 40,8 % corresponde a alimentos de consumo diario, os valores máis baixos do país.

O estudo evidencia tamén cambios nos patróns de compra e consumo. Aínda que a saúde e o benestar gañan progresivamente relevancia como factores de decisión, a inflación e o contexto económico continúan condicionando as eleccións dos fogares. Os datos reflicten un axuste no mix de compra cara a produtos de menor prezo ou diferente composición, pero sen unha mellora substancial na calidade nutricional da cesta.

“A análise reflicte que os españois estamos cada vez máis informados sobre nutrición, pero aínda nos custa levar ese coñecemento aos nosos hábitos diarios. Sabemos o que deberiamos comer, pero non sempre o poñemos en práctica. Por iso, o reto está en facelo máis doado e natural, en que coidar a nosa alimentación forme parte da rutina cotiá. Desde a Fundación EROSKI traballamos para achegar a educación alimentaria ás persoas e acompañalas nese camiño cara a unha vida máis saudable e equilibrada”, declara Alejandro Martínez, director da Fundación EROSKI.

Acerca de FUNDACIÓN EROSKI

A Fundación EROSKI é unha iniciativa impulsada por EROSKI en 1997 co obxectivo de trasladar á sociedade múltiples iniciativas de acción social, principalmente relacionadas coa investigación, innovación, promoción, educación e protección das persoas consumidoras e o medio ambiente, velando por unha alimentación e hábitos de vida saudables; fomentando así unha sociedade máis xusta, solidaria e cohesionada, sempre co intercooperativismo como eixo da súa filosofía de actuación.