A Fundación EROSKI presenta a segunda parte do estudo “Como comemos? Análise do consumo de alimentos e bebidas desde unha perspectiva nutricional”, elaborado a partir dos datos do Panel de Consumo do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación (MAPA) entre 2022 e 2024. Este estudo profunda en como diferentes variables, como a presenza de nenos no fogar, a actividade laboral, a idade, o tamaño do fogar, o tipo de fogar ou a clase social, inflúen na calidade da dieta e confirma que España aínda non alcanzou un nivel de alimentación plenamente saudable.

En termos xerais, os alimentos de consumo recomendado diario e frecuente representan en 2024 o 73,45% do volume total consumido, mentres que os alimentos de consumo recomendado ocasional ou moi ocasional supoñen o 26,55%. Dentro dos grupos máis recomendados, o consumo diario alcanza o 43,01% e o frecuente o 30,45%. Aínda así, o estudo confirma que persisten desequilibrios relevantes na composición da cesta, cunha evolución insuficiente para achegarse aos patróns de consumo recomendados.

Ademais, a análise revela que en ningunha das categorías crave alcánzanse as recomendacións nutricionais: o consumo cobre só o 64,5% en froitas e hortalizas, o 44,9% en froitos secos, o 26,9% en legumes e o 60,8% en peixe.

 

Os fogares con nenos: peor calidade nutricional, aínda que con lixeira mellora

Un dos principais achados do estudo é o impacto da presenza de nenos no fogar. Os fogares sen nenos presentan un mellor perfil alimentario, cun peso do 74,18% en alimentos máis recomendados, fronte ao 71,66% nos fogares con nenos de 0 a 6 anos e ao 70,46% nos de 6 a 15 anos. A diferenza é especialmente significativa nos produtos de consumo recomendado diario, que cae do 44,55% en fogares sen nenos ao 37,14% e 37,81%, respectivamente. Tamén se observa un menor consumo de alimentos crave como a froita (16,81% fronte a 13,16% e 12,77%), as hortalizas (13,84% fronte a 11,18% e 11,10%) e o peixe (4,00% fronte a 2,85% e 2,98%).

En paralelo, aumenta o peso de produtos menos recomendados, que alcanza o 28,34% en fogares con nenos pequenos e o 29,54% naqueles con nenos de maior idade, fronte ao 25,82% en fogares sen nenos. Destaca o maior consumo de comida precociñada (3,08% e 3,23%) e de alimentos e bebidas doces (15,93% e 16,25%). No entanto, a evolución respecto de 2022 é lixeiramente positiva: o peso dos alimentos máis recomendados crece en 1,47 puntos porcentuais nos fogares con nenos de 0 a 6 anos e en 1,43 puntos nos de 6 a 15 anos, aínda que seguen situándose por baixo da media nacional.

 

O tempo dispoñible, un factor determinante na calidade da dieta

O estudo confirma unha correlación clara entre o tempo dispoñible e a calidade da alimentación. Nos fogares onde a persoa responsable da compra está laboralmente activa, o peso dos alimentos máis recomendados sitúase no 72,13%, fronte ao 74,88% nos fogares con responsable non activo.

Esta diferenza acentúase no consumo recomendado diario (40,77% fronte a 45,42%) e en categorías como a froita (14,58% fronte a 17,42%), as hortalizas (12,82% fronte a 13,70%) ou o peixe (3,54% fronte a 4,01%). Pola contra, aumenta o consumo de produtos de conveniencia como a comida precociñada (2,81% fronte a 1,91%) e de alimentos doces (14,55% fronte a 12,65%).

Aínda que estes fogares mostran unha evolución positiva respecto de 2022 (+0,71 puntos en consumo recomendado), continúan por baixo da media, o que reforza o impacto da falta de tempo nos hábitos alimentarios.

 

A idade mellora a dieta, pero os maiores empezan a deteriorala

A idade do responsable de compra consolídase como un dos factores máis determinantes. O consumo recomendado diario pasa do 37,11% nos menores de 35 anos ao 47,93% nos maiores de 65, unha diferenza de máis de 10 puntos porcentuais.

Tamén crece o consumo de froita (do 11,45% ao 19,37%) e de peixe (do 2,58% ao 4,31%), mentres que os produtos menos recomendados diminúen (do 30,06% ao 22,98%).

Con todo, o estudo detecta unha lixeira deterioración recente nos fogares de maior idade, que retroceden 0,90 puntos no peso dos alimentos máis recomendados, o que podería reflectir unha perda progresiva de adherencia á dieta mediterránea.

 

O tamaño do fogar e a tipoloxía familiar tamén condicionan a alimentación

O tamaño do fogar inflúe directamente na calidade da dieta. A maior número de membros, menor peso dos alimentos máis recomendados: do 74,89% en fogares unipersoais ao 71,63% en fogares de catro ou máis persoas.

Este patrón refórzase ao analizar a tipoloxía do fogar. Os retirados presentan o perfil máis saudable, cun 77,33% de consumo en categorías máis recomendadas e un 48,25% de consumo recomendado diario, mentres que os mozos independentes (69,59%) e os fogares monoparentais (71,41%) sitúanse por baixo da media nacional.

Ademais, estes últimos combinan unha posición por baixo da media cunha evolución negativa, o que os sitúa entre os grupos con maior risco nutricional.

 

Tendencias de consumo e o reto de avanzar cara a unha alimentación máis equilibrada

O estudo identifica unha tendencia común a todos os segmentos: o aumento do consumo de carne (incluída a procesada) e a redución do consumo de peixe, o que supón un desequilibrio desde o punto de vista nutricional e evidencia unha progresiva perda de adherencia aos patróns tradicionais da dieta mediterránea. Así mesmo, obsérvase unha crecente presenza de produtos de conveniencia, especialmente en contornas urbanas, unha tendencia asociada aos cambios nos estilos de vida e á falta de tempo, que reforza a necesidade de garantir que estas solucións respondan tamén a criterios nutricionais axeitados.

“Os datos reflicten que a alimentación en España segue tendo importantes áreas de mellora, especialmente nos fogares con nenos e mozos. Desde o noso papel na distribución alimentaria, temos a responsabilidade de facilitar opcións saudables e accesibles, acompañando ás familias na mellora dos seus hábitos alimentarios”, asegura Alejandro Martínez, director de Fundación EROSKI.

 

Acerca de FUNDACIÓN EROSKI

Fundación EROSKI é unha iniciativa impulsada por EROSKI en 1997 co obxectivo de trasladar á sociedade múltiples iniciativas de acción social, principalmente relacionadas coa investigación, innovación, promoción, educación e protección das persoas consumidoras e o medio ambiente, velando por unha alimentación e hábitos de vida saudables; fomentando así unha sociedade máis xusta, solidaria e cohesionada, sempre co intercooperativismo como eixo da súa filosofía de actuación.